Yabancı madde bedene alındığında beklenen yanıt, sorun çıkmadan bağışıklık sistemi (savunma sistemi) yardımı ile maddenin zararsız hale getirilmesidir. Bu süreçte ortaya çıkan maddelerin kendileri yada başlattıkları reaksiyonlar bedene zarar veriyorsa bu duruma "alerji " denir. Alerji, hava yolu ile, gıda ile yada temas yolu ile gelişebilir.

Alerji hangi hastalıklara yol açar?

Alerji üst hava yollarında etkinse alerjik nezle, gözde ise alerjik göz nezlesi, alt solunum yolunda ise astıma yol açar. Deride görülen alerjik durum ürtiker olarak adlandırılır. Bir insanda sıklıkla birden fazla organda alerji olur.

Neden herkeste alerji yoktur?

Bir madde ( ev tozu, ot poleni, hayvan tüyü) bir insanda alerjiye yol açarken, diğerinde hiçbir sorun  yaratmaz. Bunun nedeni kalıtımdır. Her insan bu maddelere karşı tepki verir. Bazıları bu tepkiyi IgE adlı maddelerle(antikorlar) bazıları IgG adlı maddelerle yapar. IgE adlı antikor ile yapan bedenlerde alerjik yakınmalar ortaya çıkar. ( Bu madde kan incelemelerinde alerji tanısı için kullanılır)

Alerji hangi yaşta başlar?

Sıklıkla erken yaşta ortaya çıkar. Ancak alerjinin olması için alerjik madde ile karşılaşmak gerekir. Kutupta doğup yaşamış bir insan 50 yaşında fındık ağacı poleni ile karşılaşırsa 50 yaşında alerjisi olabilir. Ev tozu akarları (mite, mayt) kuru iklimde bulunmaz (Ankara, Niğde...) nemli yerlerde çoktur( Karadeniz, İstanbul) 50 yaşına dek Ankara da yaşayan bir insan bu yaşta nemli bir yere giderse alerjisi ortaya çıkabilir.

En çok nelere karşı alerji vardır ?

Hava yolu ile bulaşan alerjiler en çok, ev tozu akarı, ot poleni, kedi tüyü, ağaç poleni ve küflere karşıdır. Sigara dumanı, yemek kokusu alerjisi yoktur. Herhangi bir şeye alerjisi olan herkes duman ve keskin kokulara daha fazla duyarlıdır (nonspesifik uyarıcılar). Üstelik bu koku ve dumanlar alerjisi olmayanlarda da yakınmaya yol açar.

Bahar Geliyor, Bahar Alerjileride...

Baharın gelmesi ile ortamdaki polen yoğunluğunda artış olacak. Bu durum mevsimsel alerjileride arttıracak.

Ülkemizde bulunan bitkiler dışında ithal olarak gelen, ev ve sokaklarımızı süsleyen bitkiler sık rastlamadığımız türlerle bile alerjik durumlara yol açıyor.

Genç yaşta ortaya çıkar dediğimiz alerjinin farklı bir yüzü ile karşı karşıya kalıyoruz. Tüm alerjiler gibi polen alerjileride kişiye özel. Örnek olarak bir ağaca karşı alerjiniz varsa ve o ağaç yaşadığınız ortamda yoksa bunu bilemezsiniz. Ancak o ağacın olduğu ülkeye gittiğinizde bunu anlarsınız. Peki o ağaç size gelirse, sokağınıza, bahçenize dikilirse . Alerjeniniz ( alerji yapan madde) ayağınıza gelmiş olur. 30 yaşında bir insan bu durumda kendini "alerjik" olarak tanımlamaya başlar. 

Yıllardır bahar alerjisi olanlarda ısınan havalarla beraber hapşırmaya, burun silmeye, öksürmeye ve astım halleride varsa nefes darlığı çekmeye başlarlar.

Aşağıda alerji, tanısı ve tedavisi ile ilgili bilgiler bulacaksınız.

Alerji insanda yalnız bir bölgeyi yada birçok bölgeyi etkileyebilir. Göz alerjisi ( konjuktivit), burun alerjisi ( rinit) alt hava yolu alerjisi ( bronşit, astım) birlikte yada tek başına olabilir.

Alerji nerede olursa olsun tekrarlayıcı özelliktedir. Gün yada yıl içinde değişim gösterir. Yani kedi alerjisi olanda her kedi temasında alerji olur. Ot poleni alerjisi mevsimseldir. Ortaya çıktığı mevsim belirlidir. ( Coğrafyaya göre değişebilir) Ev tozu akarı alerjisi ev ve tekstil yoğun yerlerde oluşur. İş yeri yada sokak da ortaya çıkmaz.

Gözde batma, kızarma ve sulanma göz alerjisinin. Burunda kaşınma, akma ve hapşırma alerjik nezlenin belirtisidir. Kuru öksürük ve hırıltılı solunum alerjik bronşitte görülür. Alerjiye bağlı olarak, uyku bozukluğu, yorgunluk, dikkat toplama güçlüğü olabilir.

Alerji tanısı nasıl konulur?

İyi bir öykü alerji tanısı için nerdeyse yolun yarısıdır. Başka bir deyişle laboratuar bulgular ne olursa olsun hastanın yakınmalarına uyum sağlamıyorsa değersizdir. Alerji tanısında hedef organın muayenesi ( göz, burun...) , kan incelemeleri ve deri testleri kullanılır.

Hangi ayda hangi alerjiler sıktır?

Ev tozu akarı (mite) alerjileri sonbahar, kış ve ilkbahar’da sıktır. Ancak polen alerjilerinin ayları farklıdır. Tabloda sık görülen alerjilerin dağılımı görülüyor.

Alerjinin nedeni nasıl anlaşılır?

Hangi maddeye alerji olduğu en kolay ve ucuz alerji deri testleri ile konulur. Test bulguları kan bulguları ile onaylanabilir. Çocuklar için deri testi özel aplikatörlerle yapılırsa daha az can yakıcı olacaktır. Alerji testi yaptırmadan en az 24 saat tercihen 48 saat önce alerji ilaçları kesilmelidir. Bazı ilaçlarda süre uzayabilir.

Alerji tedavisi nasıl yapılır?

Alerjinin ilk tedavisi kaçınmaktır. (alerjenin uzaklaştırılması) İlaç tedavisi ve aşılama bundan sonra gelir.

Alerji hayvan tüyüne karşı ise hayvandan, küfe karşı ise küften uzaklaşmak esastır. Ev tozu ve polenden uzaklaşmak olanaksızdır. Bu durumda diğer tedaviler devreye girer.

Alerjik maddeden nasıl uzaklaşılır?

Bir çavdar poleni rüzgarla 100 kilometre den fazla yol alabilir, yani trakyada ki bir tarlada üretilen çavdar, İstanbul şehir merkezine ulaşabilir. Kavak, çimen, çam... poleninden uzaklaşmak kolay değildir. Bahar ayında evden fazla çıkmamak, yada çıkınca maske kullanmak çözüm olabilir. Ancak her iki yöntemde hastalarca tercih edilmemektedir.

İlaç tedavisinde neler kullanılır, süre nedir?

Ağızdan alerji hapları- şurupları ve burun spraylari sık kullanılan ilaçlardır. Yakınmayı geçirirler tedavi edici değillerdir. Mevsimsel alerjiler de tek başına kullanılabilirler. Yeni araştırmalar uzun dönem kullanmanın (3-6 ay) tedavi edici olduğunu iddia etmektedir. Alerji ilaçları genelde yatarken alınır, bunun nedeni uyku yapıcı dikkati azaltıcı yan etkileridir.

Kortizon alerjide kullanılır mı?

Elbette, kortizon ağır alerjilerde ataklarda damardan bile kullanılabilir. Uzun dönem yüksek doz kullanımında yan etki olabilir. Spray ve toz tipleri ( nazal spray, inhaler, turbuhaler, easyhaler, diskus,aeroliser) çok düşük kortizon içeririler yıllar boyu kullanılsa da  kortizonun ünlü yan etkilerine yol açmazlar. Ancak hekim kontrolü olmadan kullanılmamalıdır.

Alerji aşı tedavisi nedir? Nasıl yapılır?

Kaçınma olanaksız, ilaç kullanımı uzun sürüyorsa ve hastanın alerji nedeni bulundu ise uygulanabilir. Amacı alerji yapan maddeyi bedene artan dozlarda sokarak bedeni alıştırmaktır. Eski yıllarda cilt altı iğne aşıları ön planda iken günümüzde dil altı damlalar sık kullanılmaktadır. Polen aşılaması için tablet aşılar kısıtlı sayıda madde için piyasada bulunmaktadır.( Hekim tanısı ve önerisi ile kullanılabilirler)

Alerji'de Aşı Tedavisi Var mıdır?

Uzun yıllardır allerjide aşı tedavisi uygulanmaktadır. Önceleri hekimler aşıyı hazırlar ve birden fazla allerjiye karşı aynı anda aşılama yaparlardı. Bu yöntemle aşı tedavisi yıllar sürerdi. Sonraki yıllarda bu etkisi az, yan etkisi fazla yöntemden vazgeçildi. Onun yerine spesifik yani ne allerjiniz varsa ona karşı daha saf ürünlerle aşılama uygulanmaya başlandı.

Aşı tedavisinden Amerika ve Avrupa'da vaz geçildiği söyleniyor. Doğru mu?

Aşı tedavisinin vazgeçilen tipi spesifik olmayan, home made( fabrikasyon olmayan- hekimin ürettiği) olan türler. Bilakis gelişen teknoloji ile aşı tedavisikullanımında bir artma eğilimi var. Daha fazla araştırma ve daha kolay kullanılan ürünler kullanıma sunuluyor. Amerikan allerji akademisinin görüşüne https://www.aaaai.org/conditions-and-treatments/treatments/allergy-shots-(immunotherapy) adresinden ulaşabilirsiniz. Burada allerjik aşı  tedavisi kime gerekir kime yapılır bulabilirsiniz. Aynı bilgilere benim hazırladığım sayfadanda Türkçe ulaşabilirsiniz.

Aşı tedavisi hangi durumlarda yapılır? Nelere karşı aşı var ?

Deri testi ve hekimin sorgusu sonrası allerji tanısı aldı iseniz, allerjik maddeden uzak duramıyorsanız aşıtedavisine adaysınız. Bu kararı uzman hekimin vermesi gerekir. Hekim karar ve kontrolü olmadan aşı tedavisi olmaz. En çok ev tozu, polen ve arı allerjisine karşı aşı yapılır. Gıda allerjilerinde yapılmaz.

Aşı tedavisi nasıl uygulanır?

Cilt  altına iğne ile uygulama en fazla deneyim olan durum. Ancak yıllar içinde dil altı damla ve özelikle polen allerjisi için dil altı tablet aşıların kullanımı çok arttı.

Aşı uygulamasının tehlikeleri var mı?

Her tedavi belirli oranda tehlike içerir. Piyasaya sunulan tedaviler bunu en az içerenlerdir. Ancak aşı tedavisinde allerjiniz olan ürünün azar azar size verildiğini unutmayın. Bu nedenle dilaltı damla ve tablette bile allerjik durum tedavis sırasında olabilir. Cilt altı enjeksiyonu uzman hekim uygulamalıdır. Böylece risk azaltılır. Yanlış uygulama allerjik şok bile yapabilir.